Πόσες γυναίκες ξέρεις που επιλέγουν το δρόμο του πολυτεχνείου αντί για τις «εύκολες» θεωρητικές σχολές που έχει προκρίνει η κοινωνία για αυτές; Πόσες από αυτές ήταν από το Ιράκ; Και τέλος πόσες από αυτές έκαναν διεθνή καριέρα και βραβεύτηκαν; Εγώ γνωρίζω σίγουρα μία και αυτή είναι η Ζάχα Χαντίντ.

Γεννημένη στη Βαγδάτη το 1950, η Ζάχα σπούδασε αρχικά μαθηματικά στο Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο της Βυρηττού. Στη συνέχεια στράφηκε στην αρχιτεκτονική και φοίτησε στην αρχιτεκτονική ένωση του Λονδίνου από όπου ξεκίνησε και μια καριέρα γεμάτη διακρίσεις. Προερχόμενη από μια αρκετά ευκατάστατη οικογένεια, είχε την ευκαιρία να σπουδάσει αυτό που πραγματικά ήθελε χωρίς να δεσμεύεται από τα κοινωνικά στάνταρ της ανδροκρατούμενης κοινωνίας στην οποία μεγάλωσε. Οι καθηγητές της στη σχολή την περιέγραφαν ως «έναν πλανήτη στη δική του τροχιά» και την αποκαλούσαν «η εφευρέτης των 89 μοιρών» καθώς κανένα από τα σχέδια της δεν ήταν 90.

Μόλις μετά την αποφοίτηση της δούλεψε με τους δασκάλους της , τον Έλληνα Ηλία Ζέγγελη και τον Ολλανδό Ρεμ Κούλχαας στο Γραφείο για τη Μητροπολιτική Αρχιτεκτονική στο Ρότερνταμ. Σε συνέχεια της καλής τους συνεργασίας και του αναμφισβήτητου ταλέντου της, έγινε συνέταιρος στο γραφείο αυτό το 1977.

Η Χαντίντ στο μουσείο του Riverside στη Γλασκόβη, το οποίο σχεδίασε η ίδια.

Τρία χρόνια αργότερα χαράζει τη δική της πορεία ανοίγοντας το δικό της αρχιτεκτονικό γραφείο στο Λονδίνο. Ενώ τη δεκαετία του 1980 δίδαξε ως καθηγήτρια στην αρχιτεκτονική ένωση του Λονδίνου σε ηλικία μόλις 30 χρόνων. Στη συνέχεια δίδαξε στο Harvard Graduate School of Design,στο πανεπιστήμιο του Cambridge, του Chicago, του Αμβούργου και του Columbia. Και ενώ τα σχέδια της είχαν κερδίσει μεγάλη φήμη, στην πραγματικότητα στην πλειοψηφία τους δεν είχαν υλοποιηθεί. Τα σχέδια της ήταν μεν εντυπωσιακά, ωστόσο δεν λάμβανε υπόψη της την οικονομία των υλικών, με αποτέλεσμα τα υπέρογκα ποσά που χρειάζονταν για την υλοποίηση τους να αποτρέπουν τους φορείς από το να εγκρίνουν τη χρηματοδότηση ( Όπερα του Κάρντιφ 1994).

 

 

Η επιμονή της όμως νικάει και καταφέρνει να υλοποιήσει δεκάδες σχέδια ανά τον κόσμο τα οποία ξεχώριζαν για τις όμορφες καμπύλες τους και την ιδιαίτερη γεωμετρία τους. Ενδεικτικά η Χαντίντ σχεδίασε το Heydar Aliev Center στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, τη βιβλιοθήκη του πανεπιστήμιου της Βιέννης, το Galaxy Soho στο Πεκίνο, το London Aquatics Center στο Λονδίνο, τη γέφυρα Sheikh Zayed στο Abu-Dhabi, το Al Wakra στάδιο που θα φιλοξενήσει το FIFA World Cup του 2022 στο Κατάρ και πολλά άλλα σε κάθε γωνιά του κόσμου.

Το Heydar Aliev Center στο Μπακού.

Η Ζάχα Χαντίντ πέθανε στις 31 Μαρτίου 2016 στο Μαϊάμι. Είχε εισαχθεί στο νοσοκομείο λόγω βρογχίτιδας,αιτία θανάτου ωστόσο ήταν η καρδιακή προσβολή. Αναμφισβήτητα θεωρείται η διασημότερη γυναίκα αρχιτέκτονας παγκοσμίως, ενώ το γραφείο της στο Λονδίνο συνεχίζει να αναλαμβάνει και να υλοποιεί σχέδια. Η ίδια θεωρείται εκπρόσωπος του ρεύματος της αποδόμησης. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα που βραβεύτηκε με το αρχιτεκτονικό βραβείο Pritzker, ενώ στη ζωή της συνολικά τιμήθηκε με πάνω από 21 βραβεία. Η βασίλισσα Ελισάβετ της απένειμε τον τίτλο Dame – αντίστοιχο του σερ για τους άνδρες-. Επίσης υπήρξε η πρώτη και μοναδική γυναίκα που τιμήθηκε ποτέ με το βασιλικό χρυσό μετάλλιο από το βασιλικό ινστιτούτο Βρετανών αρχιτεκτόνων. Στις 31/5/2017, η Google την τίμησε αφιερώνοντας της ένα από τα Doodle της.