Μια ερώτηση που έγινε στο πλαίσιο «ψιλοκουβέντας» με ένα φιλικό πρόσωπο πρόσφατα με έκανε να θυμηθώ την Αμερικανίδα συγγραφέα και ακτιβίστρια Έλεν Κέλερ. «Αν έπρεπε να αποχωριστείς μία εκ των πέντε αισθήσεών σου ποια θα ήταν αυτή;»

Η Έλεν Κέλερ σε ηλικία μόλις 19 μηνών αναγκάστηκε λόγω μίας ασθένειας –πιθανώς μηνιγγίτιδας- να μείνει τυφλή και κωφή για το υπόλοιπο της ζωής της. Κι ενώ το γεγονός αυτό για την πλειονότητα των ανθρώπων, ειδικά πίσω στο 1880, θα σηματοδοτούσε στην κυριολεξία μία ζωή μες στο σκοτάδι, η ίδια κατάφερε να είναι το πρώτο τυφλό και κωφό άτομο που αποφοίτησε από το πανεπιστήμιο με πτυχίο πάνω στην τέχνη. Ο δρόμος προς την επιτυχία ωστόσο ήταν δύσκολος και σίγουρα η Έλεν Κέλερ δε θα τα είχε καταφέρει μόνη της.

Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν οι γονείς της, Άρθουρ και Κέιτ οι οποίοι όταν η Έλεν ήταν 6 ετών κατέφυγαν στο Ινστιτούτο Πέρκινς για τους τυφλούς στην Βοστώνη, προκειμένου να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής της κόρης τους η οποία ως τότε δεν μπορούσε να επικοινωνήσει μαζί τους, παρά μόνο κάνοντας κάποια νοήματα ώστε να φανερώσει τι ήθελε. Παράλληλα, καταλάβαινε βάσει των βημάτων και των κραδασμών ποιο πρόσωπο περνούσε από δίπλα της και αν ήταν άντρας ή γυναίκα, νέος ή γέρος αναλόγως της δύναμης τους στο πάτωμα.

Στο Ινστιτούτο Πέρκινς, ο διευθυντής υπέδειξε την νεαρή δασκάλα Άννα Σάλλιβαν, η οποία είχε και αυτή προβλήματα όρασης, ως προσωπική εκπαιδευτικό της μικρής Έλεν. Η Άννα και η Έλεν θα περνούσαν τελικώς τα επόμενα 49 χρόνια μαζί διδάσκοντας η μία την άλλη. Η μεν Σάλλιβαν βοήθησε τη μαθήτριά της να αποκωδικοποιήσει ολόκληρο τον κόσμο, η δε Κέλερ, δίδαξε στην εκπαιδευτικό πόσο σημαντικό είναι να μην χάνεις την επιμονή και τη θέλησή σου όποια και αν είναι τα εμπόδια.

Η Άννα Σάλλιβαν δίδαξε στην Έλεν πως ό,τι άγγιζε με τα χέρια της είχε ένα συγκεκριμένο όνομα. Η κούκλα, η κούπα, το πηγάδι, όλα τα αντικείμενα είχαν ένα όνομα το οποίο και η παιδαγωγός συλλάβιζε με τα δάχτυλά της στην παλάμη της Έλεν. Η σύνδεση ονόματος – πράγματος στο μυαλό της Έλεν δεν έγινε αυτόματα, χρειάστηκαν πολλοί μήνες ώστε να καταφέρει να την αντιληφθεί. Η επιμονή της δασκάλας της όμως απέδωσε καρπούς και η στιγμή εκείνη σήμανε και την έναρξη της ζωής της από το μηδέν, αφού ήταν σαν να πρωτογνώριζε τότε τον κόσμο.

Πάντα με σύντροφό της τη δασκάλα της, με την οποία και έμεινε ώσπου η τελευταία να πεθάνει το 1938, κατόρθωσε να αποφοιτήσει από το Radcliffe College, να διαβάζει τη γραφή Braille καθώς και τη νοηματική χρησιμοποιώντας τα χέρια της, να καταλαβαίνει την ομιλία των ανθρώπων με το να ακουμπά το χέρι της πάνω στο στόμα τους ενώ το μοναδικό της παράπονο υπήρξε πως δεν κατόρθωσε να βελτιώσει τη δική της ομιλία η οποία πάντα ακουγόταν στα αυτιά των άλλων κάπως περίεργη. Αυτό φυσικά δεν τη σταμάτησε από το να ταξιδεύσει σε όλον τον κόσμο δίνοντας εμψυχωτικές ομιλίες.

Υπέρμαχος των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες και δη των τυφλών και κωφών, της ψήφου των γυναικών, των εργατικών δικαιωμάτων και ανοικτά κατά του πολέμου, η ίδια έγραψε 12 βιβλία και πολλά άρθρα. Ήταν στενή φίλη με πολλές σημαντικές προσωπικότητες της εποχής, όπως με τον Μπερνάρντ Σω, τον Τσάρλι Τσάπλιν, τον Μαρκ Τουέιν και τον Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ. Το 1964 τιμήθηκε με το προεδρικό μετάλλιο της ελευθερίας, ενός εκ των δύο σημαντικότερων διακρίσεων που μπορούν να απονεμηθούν στους Αμερικανούς πολίτες.

Η Έλεν Κέλερ απεβίωσε το 1968 έχοντας ζήσει μια πλήρη ζωή και κατορθώνοντας το φαινομενικά ακατόρθωτο. Χιλιάδες άνθρωποι με προβλήματα όρασης και ακοής συνεχίζουν να εμπνέονται από το παράδειγμά της έως και σήμερα, ενώ σίγουρα η άσβεστη φωτιά μέσα της για την εξερεύνηση του κόσμου και τη μετατροπή του σε ένα καλύτερο μέρος είναι δυνατό να αφυπνίσει οποιονδήποτε θεωρεί πως οι δυνάμεις του δεν επαρκούν για να πραγματοποιήσει όσα ονειρεύεται.