Πόσους αναγεννησιακούς αλλά και σύγχρονους ζωγράφους θαυμάζεις, πόσων διάσημων συνθετών τις δημιουργίες έχεις ακούσει, πόσοι συγγραφείς άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο εκφράζονται σήμερα οι άνθρωποι… Πόσους. Πόσοι. Ποτέ όμως πόσες. Σίγουρα όποιος ασχολείται με τις τέχνες, τη ζωγραφική, τη μουσική, τη λογοτεχνία, κάποια στιγμή στην ζωή του θα έχει αναρωτηθεί με έκπληξη σχεδόν: «Μα καλά, μόνο οι άνδρες ζωγράφιζαν και συνέθεταν, καμία γυναίκα δεν είχε ανάλογο ταλέντο;» Κι όμως, είχαν!

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η αδερφή του πασίγνωστου Αμαντέους Μότσαρτ, Άννα Μαρία την οποία χαϊδευτικά αποκαλούσαν Νανέρλ. Η κατά 5 έτη μεγαλύτερη αδερφή της ίσως σημαντικότερης μουσικής διάνοιας του πλανήτη υπήρξε διάνοια και η ίδια. Ο πατέρας των αδερφών Μότσαρτ αναγνωρίζοντας το ταλέντο της την δίδαξε από τα οκτώ της χρόνια τσέμπαλο και πιάνο με τη Νανέρλ να διαπρέπει σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα που ο 3χρονος τότε Μότσαρτ την θαύμαζε και προσπαθούσε να τη μιμηθεί. Ήδη από την ηλικία των 10 ετών περιόδευε μαζί με τον αδερφό της ως παιδιά-θαύματα στα μεγαλύτερα σαλόνια της Ευρώπης. Και αν ο αδερφός της μπορούσε ήδη από την ηλικία των 5 ετών να απομνημονεύσει ολόκληρες συμφωνίες σε μόλις μισή ώρα ο κόμης Karl von Zinzendorf αναφέρει στο ημερολόγιό του: «Ο μικρός από το Σάλτσμπουργκ και η αδερφή του έπαιξαν τσέμπαλο. Ο μικρούλης παίζει εξαίσια. Είναι ένα παιδί πνευματώδες, ζωντανό, γοητευτικό. Το παίξιμο της αδελφής του είναι όμως αριστοτεχνικό, κι αυτός τη χειροκροτούσε». Ούτε φυσικά και ο πατέρας τους Λεοπόλδος αμφισβήτησε ποτέ το ταλέντο της κόρης του την οποία σε επιστολές του χαρακτήριζε ως την καλύτερη πιανίστρια της Ευρώπης και ας ήταν μόλις 12 ετών.

Το μέλλον της Νανέρλ είχε όλες τις προϋποθέσεις για να είναι εξίσου λαμπρό όσο του αδερφού της. Σε καμία περίπτωση δεν αμφισβητείται το μεγαλείο του Αμαντέους ο οποίος επισκίασε, και δικαίως, όλους τους σύγχρονούς του μουσικούς. Απλά και η αδερφή του είχε όλα τα φόντα να καθιερωθεί ως μία εκ των σημαντικότερων μουσικών της παγκόσμιας ιστορίας. Αν φυσικά δεν γεννιόταν γυναίκα τον 18ο αιώνα στο συντηρητικό Σάλτσμπουργκ.

Για την Άννα Μαρία ο μοναδικός προορισμός της ήταν ο γάμος, κάτι που γνώριζε και η ίδια, γι’ αυτό και δεν εναντιώθηκε ποτέ στον πατέρα της ο οποίος και τερμάτισε την καριέρα της και συνέχισε να περιοδεύει στις βασιλικές αυλές μόνο με τον γιο του. Ξέρουμε πάντως με βεβαιότητα ότι συνέχισε να συνθέτει μουσική.«Λατρεμένη μου αδελφή! Με δέος βλέπω ότι μπορείς να συνθέτεις τόσο καλά. Με μια λέξη, το τραγούδι που έγραψες είναι εξαίσιο!» αναφέρει σε μια επιστολή του ο Αμαντέους το 1770. Δυστυχώς, δεν σώθηκε τίποτα δικό της, ωστόσο βάσει μιας πενταετούς διεπιστημονικής έρευνας που εκπόνησαν γραφολόγοι, ειδικοί στη Σήμανση, καλλιγράφοι και μουσικοί ερευνητές, εντοπίστηκε το μουσικό της αποτύπωμα και ο γραφικός της χαρακτήρας σε αρκετές παρτιτούρες του Αμαντέους. Σήμερα πολλοί ερευνητές αναγνωρίζουν ως δικές της αρκετές από τις πρώτες συνθέσεις της διάνοιας αδελφού της. Σε μια εποχή όμως όπου οι γυναίκες δεν νοείτο να βάζουν την υπογραφή τους σε μουσικά έργα θα παραμείνει για πάντα ασαφές αν ορισμένες μουσικές συνθέσεις του Α.Μότσαρτ ήταν δικές της καθ’ ολοκληρίαν ή απλά της καθαρόγραψε ή της έγραψε με τον αδερφό της να της υπαγορεύει τις νότες.

Η Νανέρλ παντρεύτηκε τελικά, φυσικά τον άνδρα που έκρινε ως καταλληλότερο ο πατέρας της και μαζί του απέκτησε 3 παιδιά. Εργάσθηκε ως δασκάλα μουσικής ενώ οι πηγές δεν συμφωνούν για το αν συνέχισε να έχει επαφή με τον αδερφό της. Το σίγουρο είναι ότι βοήθησε τη χήρα του Κονστάνς να συντάξει τη βιογραφία του άντρα της δανείζοντας της το προσωπικό της αρχείο και την επιστολογραφία τους. Πέθανε σε ηλικία 78 ετών το 1829. Δεν έμεινε στην ιστορία, όπως ο αδερφός της. Ας την κρατήσουμε όμως στο δικό μας μυαλό και ας απαντήσουμε με το όνομά της την επόμενη φορά που κάποιος κατά τα άλλα «έξυπνος» και «ψαγμένος κουλτουριάρης» υποστηρίξει με στόμφο πως: «Οι γυναίκες δεν έχουν παράδοση στα γράμματα και τις τέχνες! Πες μου μία γυναίκα μουσικό που ξέρεις!»